BASINÇLI KAPLAR MUAYENESİ

Mevzuat, Teknik Standartlar, Muayene Kapsamı ve Raporlama

Basınçlı kaplar muayenesi; işletmelerde basınç altında çalışan ekipmanların güvenli kullanım şartlarına uygunluğunun değerlendirilmesi amacıyla gerçekleştirilen teknik muayenedir. Basınçlı kaplarda meydana gelebilecek korozyon, deformasyon, sızdırmazlık problemleri veya emniyet ekipmanı arızaları ciddi iş kazalarına neden olabileceğinden düzenli kontroller büyük önem taşır.

1. MEVZUAT VE TEKNİK STANDARTLAR

Basınçlı kapların kontrollerinde başta;

• 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

• İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği

dikkate alınır.

Ekipmanın türüne göre ilgili TS EN, EN ve ISO standartları, üretici talimatları ve teknik dokümanlar da değerlendirilir.

Başlıca standartlar:

• TS EN 13445 – Alev almayan basınçlı kaplar

• TS EN 286 – Hava veya azot içeren basınçlı kaplar

• TS EN 764 – Basınçlı ekipmanlar ve terimler

• TS EN 14336 – Bina ısıtma sistemleri

• TS EN 13480 – Endüstriyel metalik borulama

Uygulanacak standart, basınçlı kabın tipine, çalışma ortamına, tasarımına ve kullanım amacına göre belirlenmelidir.

2. HANGİ EKİPMANLAR KONTROL EDİLİR?

Basınçlı kap muayenesi kapsamında işletmede bulunan;

• Hava tankları,

• Kompresör hava tankları,

• Genleşme tankları,

• Hidrofor tankları,

• Buhar kazanları,

• Kalorifer kazanları,

• Otoklavlar,

• Basınçlı gaz tüpleri,

• Proses tankları,

• Hidrofor sistemleri

gibi ekipmanlar, ilgili teknik kriterlere göre değerlendirilebilir.

3. MUAYENE KAPSAMI

Kontrol sırasında ekipmanın;

• Gövdesi,

• Kaynakları,

• Korozyon durumu,

• Deformasyonları,

• Manometresi,

• Emniyet ventili,

• Basınç göstergeleri,

• Vana ve bağlantıları,

• Flanşları,

• Sızdırmazlık durumu,

• Etiket ve kapasite bilgileri

incelenir.

Gerekli durumlarda hidrostatik basınç testi veya ilgili standartta belirtilen uygun test yöntemi uygulanır.

4. EMNİYET EKİPMANLARININ KONTROLÜ

Basınçlı kaplarda bulunan emniyet ventili ve basınç göstergeleri, sistemin güvenli çalışması açısından kritik öneme sahiptir.

Emniyet ventilinin uygunluğu, çalışma basıncı ve fonksiyonu; manometrenin ise okunabilirliği, fiziksel durumu ve ölçüm aralığı değerlendirilir.

5. GÖRSEL MUAYENE

Basınçlı kabın iç ve dış yüzeyleri mümkün olan durumlarda incelenerek;

• Korozyon,

• Çatlak,

• Şişme,

• Ezilme,

• Kaynak hasarları,

• Sızıntı,

• Bağlantı problemleri

araştırılır.

Gerekli görülen durumlarda tahribatsız muayene yöntemleri ile daha detaylı inceleme yapılabilir.

6. BASINÇ TESTİ

Basınçlı kabın teknik özellikleri ve ilgili standartlara göre gerekli olması halinde basınç testi gerçekleştirilir.

Test sırasında kullanılan basınç değeri; ekipmanın tasarım ve işletme basıncı, üretici bilgileri ve uygulanabilir standartlara göre belirlenmelidir.

Test sonuçları rapora işlenir.

7. SIK KARŞILAŞILAN UYGUNSUZLUKLAR

Saha muayenelerinde;

• Emniyet ventilinin çalışmaması,

• Manometrenin arızalı olması,

• Korozyon,

• Kaynak bölgelerinde hasar,

• Sızıntı,

• Etiket bilgilerinin okunamaması,

• Uygunsuz vana ve bağlantılar,

• Yetkisiz tadilat,

• Periyodik kontrol süresinin geçirilmesi

gibi uygunsuzluklarla karşılaşılabilir.

8. RAPORLAMA

Hazırlanan Basınçlı Kap Muayene Raporu içerisinde;

• İşletme bilgileri,

• Ekipman adı ve tipi,

• Marka/model,

• Seri numarası,

• İmalat yılı,

• Tasarım ve işletme basıncı,

• Hacim,

• Emniyet ekipmanları,

• Görsel muayene sonuçları,

• Basınç testi sonuçları,

• Tespit edilen uygunsuzluklar,

• Fotoğraflar,

• Kullanılan mevzuat ve standartlar,

• Sonuç ve kanaat

yer almalıdır.