İş Makinesi Muayenesi

İŞ MAKİNESİ MUAYENESİ

Mevzuat, Teknik Standartlar, Muayene Kapsamı ve Raporlama

İş makinesi muayenesi; şantiye, fabrika, maden, altyapı ve üretim alanlarında kullanılan iş makinelerinin güvenli çalışma şartlarına uygunluğunun değerlendirilmesi amacıyla gerçekleştirilen teknik muayenedir. Düzenli kontroller; mekanik arızaların, güvenlik sistemi eksikliklerinin ve kullanım kaynaklı risklerin erken tespit edilmesine katkı sağlar.

1. MEVZUAT VE TEKNİK STANDARTLAR

İş makinelerinin muayenesinde başta;

  • 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

  • İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği

dikkate alınır.

Makinenin türüne göre ilgili TS EN ve ISO standartları, üretici talimatları ve teknik dokümanlar da değerlendirilir.

Başlıca standartlar arasında;

  • TS EN ISO 12100 – Makinalarda güvenlik ve risk değerlendirmesi

  • TS EN 60204-1 – Makinelerin elektrik donanımı

  • TS EN 474 serisi – Toprak hareketi makineleri

  • TS EN ISO 3691-1 – Endüstriyel forkliftler

yer alabilir.

Uygulanacak standart, iş makinesinin tipine, kullanım amacına ve teknik özelliklerine göre belirlenmelidir.


2. HANGİ İŞ MAKİNELERİ KONTROL EDİLİR?

İş makinesi muayenesi kapsamında;

  • Ekskavatör,

  • Yükleyici,

  • Bekoloder,

  • Dozer,

  • Greyder,

  • Silindir,

  • Forklift,

  • Telehandler,

  • Mobil platform,

  • Vinç ve benzeri iş makineleri

kontrol edilebilir.


3. MUAYENE KAPSAMI

Kontrol sırasında makinenin;

  • Şase ve gövdesi,

  • Bom, kol ve ataşmanları,

  • Hidrolik sistemleri,

  • Motor ve tahrik sistemi,

  • Fren sistemi,

  • Direksiyon sistemi,

  • Lastik ve yürüyüş aksamı,

  • Elektrik sistemi,

  • Kumanda elemanları,

  • Emniyet tertibatları,

  • Uyarı ve ikaz sistemleri

incelenir.


4. HİDROLİK SİSTEM KONTROLÜ

Hidrolik sistemlerde;

  • Hortumlar,

  • Boru bağlantıları,

  • Hidrolik silindirler,

  • Vanalar,

  • Pompa ve bağlantılar

kontrol edilir.

Yağ kaçağı, hortum deformasyonu, çatlak veya bağlantı gevşeklikleri değerlendirilir.


5. FREN VE DİREKSİYON SİSTEMİ

İş makinesinin güvenli hareketi açısından;

  • Servis freni,

  • Park freni,

  • Direksiyon sistemi,

  • Yürüyüş sistemi

kontrol edilir.

Makinenin durma ve yönlendirme fonksiyonlarının güvenli şekilde çalışması değerlendirilir.


6. EMNİYET VE KORUYUCU SİSTEMLER

Makinenin tipine göre;

  • Acil durdurma,

  • Geri vites ikazı,

  • Sesli ve ışıklı uyarılar,

  • Emniyet kemeri,

  • Kabin,

  • Koruyucu yapılar,

  • Limit ve emniyet sistemleri

kontrol edilir.


7. ATAŞMAN VE TAŞIYICI ELEMANLAR

Ekskavatör, yükleyici, forklift ve benzeri makinelerde;

  • Bom,

  • Kepçe,

  • Çatal,

  • Kaldırma aparatları,

  • Pimler,

  • Burçlar,

  • Bağlantı elemanları

deformasyon, çatlak ve aşınma açısından incelenir.


8. SIK KARŞILAŞILAN UYGUNSUZLUKLAR

Saha muayenelerinde;

  • Hidrolik yağ kaçakları,

  • Hasarlı hidrolik hortumlar,

  • Aşınmış pim ve burçlar,

  • Fren sistemi problemleri,

  • Lastik hasarları,

  • Çalışmayan ikaz sistemleri,

  • Emniyet kemeri eksikliği,

  • Hasarlı ataşmanlar,

  • Elektrik tesisatı problemleri

gibi uygunsuzluklarla karşılaşılabilir.


9. RAPORLAMA

Hazırlanan İş Makinesi Muayene Raporu içerisinde;

  • İşletme ve ekipman bilgileri,

  • Marka/model,

  • Seri numarası,

  • Üretim yılı,

  • Çalışma kapasitesi,

  • Görsel muayene sonuçları,

  • Fonksiyon kontrolleri,

  • Emniyet sistemleri,

  • Tespit edilen uygunsuzluklar,

  • Fotoğraflar,

  • Kullanılan mevzuat ve standartlar,

  • Sonuç ve kanaat

yer almalıdır.