0505 434 9306 info@mektest.com

Tahribatsız Muayene

TAHRİBATSIZ MUAYENE (NDT)

Mevzuat, Teknik Standartlar, Muayene Yöntemleri ve Raporlama

Tahribatsız muayene (NDT); malzeme, kaynak, ekipman ve yapıların kullanım bütünlüğünü bozmadan, yüzey ve iç yapılarında oluşabilecek çatlak, süreksizlik, gözenek, korozyon ve benzeri kusurların tespit edilmesi amacıyla uygulanan kontrol yöntemlerinin genel adıdır.

Tahribatsız muayene yöntemleri; kaldırma ekipmanları, basınçlı kaplar, kaynaklı imalatlar, çelik konstrüksiyonlar, boru hatları ve çeşitli makine parçalarının güvenilirliğinin değerlendirilmesinde kullanılabilir.

1. MEVZUAT VE TEKNİK STANDARTLAR

Tahribatsız muayene uygulamalarında;

  • 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

  • İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği

ile ekipmanın türüne ve yapılan muayeneye uygun teknik standartlar dikkate alınır.

Başlıca standartlar:

  • TS EN ISO 9712 – Tahribatsız muayene personelinin yeterlilik ve belgelendirilmesi

  • TS EN ISO 17635 – Kaynaklarda tahribatsız muayene için genel kurallar

  • TS EN ISO 17637 – Kaynaklarda görsel muayene (VT)

  • TS EN ISO 17640 – Kaynaklarda ultrasonik muayene (UT)

  • TS EN ISO 3452-1 – Sıvı penetrant muayenesi (PT)

  • TS EN ISO 17638 – Kaynaklarda manyetik parçacık muayenesi (MT)

Uygulanacak standart ve muayene yöntemi; malzemenin türü, ekipmanın kullanım amacı, kusurun niteliği ve ilgili teknik şartnameye göre belirlenmelidir.

2. TAHRİBATSIZ MUAYENE YÖNTEMLERİ

Görsel Muayene – VT

VT (Visual Testing) yöntemiyle malzemenin veya kaynak bölgesinin yüzeyi doğrudan veya yardımcı optik ekipmanlar kullanılarak incelenir.

Çatlak, deformasyon, kaynak hataları, korozyon ve yüzey süreksizlikleri tespit edilebilir.

Ultrasonik Muayene – UT

UT (Ultrasonic Testing) yönteminde yüksek frekanslı ses dalgaları kullanılarak malzemenin iç yapısı incelenir.

Özellikle kaynaklarda ve kalın metal parçalarda iç süreksizliklerin tespit edilmesinde kullanılır.

Sıvı Penetrant Muayenesi – PT

PT (Penetrant Testing) yüzeye açık çatlak ve süreksizliklerin tespit edilmesinde kullanılan bir yöntemdir.

Özellikle metal yüzeylerdeki ince yüzey çatlaklarının belirlenmesinde etkilidir.

Manyetik Parçacık Muayenesi – MT

MT (Magnetic Testing) ferromanyetik malzemelerde yüzey ve yüzeye yakın süreksizliklerin tespitinde kullanılır.

Radyografik Muayene – RT

RT (Radiographic Testing) X ışını veya gama ışını kullanılarak malzemenin iç yapısının görüntülenmesini sağlar.

Özellikle kaynaklı birleşimlerde iç kusurların değerlendirilmesinde kullanılabilir.

3. TAHRİBATSIZ MUAYENE NERELERDE KULLANILIR?

NDT uygulamaları;

  • Kaynaklı imalatlar,

  • Basınçlı kaplar,

  • Kazanlar,

  • Boru hatları,

  • Vinç ve kaldırma ekipmanları,

  • Çelik konstrüksiyonlar,

  • Makine parçaları,

  • Endüstriyel tesisler,

  • Depolama tankları

gibi birçok alanda uygulanabilir.

4. MUAYENE SÜRECİ

Muayene öncesinde;

  1. Malzeme ve ekipman bilgileri belirlenir.

  2. Muayene yöntemi seçilir.

  3. Yüzey ve test koşulları hazırlanır.

  4. Uygun cihaz ve sarf malzemeleri kullanılır.

  5. Muayene gerçekleştirilir.

  6. Tespit edilen endikasyonlar değerlendirilir.

  7. Sonuçlar ilgili kabul kriterlerine göre yorumlanır.

  8. Muayene raporu hazırlanır.

5. RAPORLAMA

Hazırlanan Tahribatsız Muayene Raporu içerisinde;

  • İşletme bilgileri,

  • Ekipman veya parça bilgileri,

  • Malzeme bilgisi,

  • Muayene yöntemi,

  • Kullanılan cihaz ve ekipman,

  • Cihaz kalibrasyon bilgileri,

  • Uygulama şartları,

  • Muayene bölgesi,

  • Tespit edilen bulgular,

  • Kabul kriterleri,

  • Sonuç,

  • Fotoğraflar ve gerekiyorsa ölçüm kayıtları

yer almalıdır.

Muayenenin türüne göre rapor, ilgili standart ve teknik şartnameye göre düzenlenmelidir.

6. TAHRİBATSIZ MUAYENENİN AVANTAJLARI

NDT yöntemleri;

  • Malzemeye zarar vermeden kontrol yapılmasını,

  • Gizli kusurların tespit edilmesini,

  • Kaynak kalitesinin değerlendirilmesini,

  • Ekipman güvenilirliğinin artırılmasını,

  • Arızaların erken tespit edilmesini

sağlayabilir.