0505 434 9306 info@mektest.com

Otoklav Periyodik Kontrolü

Otoklav Periyodik Kontrolü

OTOKLAV PERİYODİK KONTROLÜ

Mevzuat, Teknik Standartlar, Kontrol Aşamaları ve Raporlama

Otoklav periyodik kontrolü; basınç ve sıcaklık altında çalışan otoklavların güvenli şekilde kullanılabilmesi amacıyla gerçekleştirilen teknik kontrol ve uygunluk değerlendirmesidir. Otoklavlar; sağlık kuruluşları, laboratuvarlar, gıda işletmeleri, ilaç ve biyoteknoloji tesisleri, tekstil ve sanayi kuruluşlarında sterilizasyon, pişirme veya çeşitli proseslerin gerçekleştirilmesi amacıyla kullanılabilmektedir.

Otoklavların çalışma sırasında basınçlı buhar veya başka bir akışkan içermesi nedeniyle basınçlı ekipman kapsamında değerlendirilmesi gereken modellerde, basınçlı ekipman güvenliği açısından düzenli kontrol büyük önem taşır.

1. OTOKLAV PERİYODİK KONTROLÜ NEDİR?

Otoklav periyodik kontrolü; ekipmanın basınçlı haznesi, kapak ve kilitleme sistemi, emniyet tertibatları, basınç ve sıcaklık göstergeleri, buhar sistemi, bağlantıları ve kontrol sistemlerinin ilgili mevzuat, standartlar ve üretici talimatlarına uygunluğunun değerlendirilmesidir.

Kontrol kapsamında;

  • Basınçlı hazne,

  • Kapak,

  • Kapak contası,

  • Kilitleme mekanizması,

  • Emniyet ventili,

  • Manometre,

  • Sıcaklık göstergesi,

  • Basınç kontrol sistemi,

  • Buhar giriş-çıkış bağlantıları,

  • Tahliye sistemi,

  • Elektrik ve kontrol sistemi

ekipmanın yapısına göre incelenir.

2. OTOKLAVLAR NEDEN PERİYODİK OLARAK KONTROL EDİLMELİDİR?

Otoklavlar çalışma sırasında yüksek sıcaklık ve basınca maruz kalabilir. Basınçlı hazne veya güvenlik sistemlerinde meydana gelebilecek bir arıza ciddi sonuçlara neden olabilir.

Kontrol edilmeyen otoklavlarda;

  • Aşırı basınç,

  • Kapak açılma riski,

  • Buhar kaçağı,

  • Emniyet ventilinin çalışmaması,

  • Basınç göstergesi arızası,

  • Haznede korozyon,

  • Conta hasarı,

  • Kontrol sistemi arızası

gibi riskler ortaya çıkabilir.

Periyodik kontrolün amacı bu risklerin tespit edilerek ekipmanın güvenli kullanımının desteklenmesidir.

3. OTOKLAV HANGİ MEVZUATA GÖRE KONTROL EDİLİR?

Otoklavın basınçlı ekipman niteliğine ve kullanım alanına göre başta;

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

ve

İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği

dikkate alınmalıdır.

Bunun yanında ekipmanın basınçlı ekipman olarak tasarım ve imalat kapsamına göre;

Basınçlı Ekipmanlar Yönetmeliği

ile ilgili hükümler, üretici talimatları, teknik dosya ve uygulanabilir standartlar değerlendirilmelidir.

4. OTOKLAVLAR İÇİN TEKNİK STANDARTLAR

Otoklavın kullanım amacı ve tasarımına göre uygulanabilecek standartlar değişebilir.

TS EN 285

Sterilizasyon – Buhar sterilizatörleri – Büyük sterilizatörler

Özellikle sağlık ve sterilizasyon amacıyla kullanılan büyük buhar sterilizatörleri açısından önemli standartlardan biridir.

TS EN 13060

Küçük buhar sterilizatörleri

Küçük hacimli buhar sterilizatörleri için ilgili teknik gereklilikleri kapsar.

TS EN 13445 Serisi

Alevsiz basınçlı kaplar

Otoklavın basınçlı haznesinin tasarım ve imalat özelliklerine göre ilgili bölümleri değerlendirilebilir.

TS EN ISO 17665

Sağlık ürünlerinin sterilizasyonu – Nemli ısı

Sterilizasyon proseslerinin uygulanması ve kontrolü açısından ilgili ekipmanın kullanım amacına göre dikkate alınabilir.

Önemli: Otoklavın periyodik kontrolünde tek bir standart esas alınmamalıdır. Ekipmanın hacmi, maksimum çalışma basıncı, çalışma sıcaklığı, kullanım amacı, tasarım standardı ve üretici dokümanları dikkate alınarak uygulanabilir standartlar belirlenmelidir.

5. OTOKLAV KİMLİK VE TEKNİK BİLGİLERİNİN KONTROLÜ

Kontrol öncesinde otoklava ait teknik bilgiler belirlenir.

Mümkün olduğunca;

  • Marka,

  • Model,

  • Seri numarası,

  • Üretim yılı,

  • Hacim,

  • Maksimum çalışma basıncı,

  • Maksimum çalışma sıcaklığı,

  • Tasarım basıncı,

  • Tasarım sıcaklığı

kayıt altına alınır.

Ekipman üzerindeki etiket ve teknik bilgilerin okunabilir durumda olması kontrol edilir.

6. BASINÇLI HAZNE KONTROLÜ

Otoklavın basınç altında çalışan haznesi kontrolün en önemli bölümlerinden biridir.

Hazne;

  • Korozyon,

  • Çatlak,

  • Deformasyon,

  • Kaynak dikişleri,

  • Yüzey hasarları,

  • Kaçak belirtileri

açısından incelenir.

Gerekli durumlarda haznenin et kalınlığı ultrasonik kalınlık ölçümü (UT) yöntemiyle kontrol edilebilir.

7. KAPAK VE KİLİTLEME SİSTEMİ KONTROLÜ

Otoklav kapağı ve kapak kilitleme sistemi güvenlik açısından kritik öneme sahiptir.

Kontrol sırasında;

  • Kapak mekanizması,

  • Kilitleme sistemi,

  • Kilit pimleri,

  • Menteşeler,

  • Kapak contası,

  • Sızdırmazlık yüzeyleri

incelenir.

Otoklav içerisinde basınç varken kapağın açılmasını önleyen emniyet kilitleme sisteminin düzgün çalışması özellikle kontrol edilmelidir.

8. KAPAK CONTASI VE SIZDIRMAZLIK KONTROLÜ

Kapak contası;

  • Çatlak,

  • Sertleşme,

  • Kopma,

  • Deformasyon,

  • Aşınma

açısından incelenir.

Çalışma sırasında buhar veya basınç kaçağı meydana gelip gelmediği değerlendirilir.

9. EMNİYET VENTİLİ KONTROLÜ

Emniyet ventili, otoklav içerisindeki basıncın izin verilen değerin üzerine çıkmasını önleyen en önemli güvenlik tertibatlarından biridir.

Kontrol kapsamında;

  • Ventilin fiziksel durumu,

  • Etiketi,

  • Ayar bilgisi,

  • Sızdırmazlığı,

  • Tahliye fonksiyonu,

  • Sertifikası ve uygunluk bilgileri

ekipmanın yapısına göre değerlendirilir.

Emniyet ventilinin yetkisiz şekilde ayarının değiştirilmiş olmaması gerekir.

10. MANOMETRE KONTROLÜ

Otoklav üzerindeki manometre;

  • Fiziksel hasar,

  • İbre hareketi,

  • Sıfır kontrolü,

  • Ölçüm aralığı,

  • Okunabilirlik

açısından değerlendirilir.

Manometrenin uygun ölçüm aralığına sahip olması ve gerekli durumlarda kalibrasyonunun geçerli olması kontrol edilir.

11. SICAKLIK GÖSTERGESİ VE SENSÖRLERİN KONTROLÜ

Otoklavın çalışma sıcaklığını gösteren;

  • Sıcaklık göstergeleri,

  • Sensörler,

  • Termostatlar,

  • Kontrol elemanları

kontrol edilir.

Sıcaklık ölçüm sisteminin proses gerekliliklerine uygun çalışması değerlendirilir.

12. BASINÇ VE SICAKLIK KONTROL SİSTEMİ

Otoklavın kontrol sistemi;

  • Basınç ayarı,

  • Sıcaklık ayarı,

  • Program kontrolü,

  • Alarm sistemleri,

  • Otomatik durdurma,

  • Emniyet kilitlemeleri

açısından incelenir.

Sistemin ekipmanın üretici tarafından belirlenen güvenli çalışma sınırları içerisinde çalışması gerekir.

13. BUHAR VE BORU TESİSATI KONTROLÜ

Otoklava bağlı;

  • Buhar giriş hattı,

  • Buhar çıkış hattı,

  • Tahliye hattı,

  • Vanalar,

  • Rakorlar,

  • Flanşlar,

  • Hortumlar

kontrol edilir.

Kaçak, korozyon, deformasyon ve bağlantı gevşemeleri değerlendirilir.

14. DRENAJ VE TAHLİYE SİSTEMİ KONTROLÜ

Otoklav içerisinde oluşan yoğuşma suyunun ve proses sonunda tahliye edilmesi gereken akışkanların güvenli şekilde uzaklaştırılması gerekir.

Bu nedenle;

  • Drenaj hattı,

  • Tahliye vanaları,

  • Filtreler,

  • Tahliye bağlantıları

kontrol edilir.

15. ELEKTRİKSEL KONTROLLER

Elektrikli otoklavlarda;

  • Elektrik panosu,

  • Kablolar,

  • Klemensler,

  • Rezistanslar,

  • Motorlar,

  • Kumanda paneli,

  • Acil durdurma sistemi

ekipmanın yapısına göre kontrol edilir.

Gerekli durumlarda elektriksel güvenlik ölçümleri ayrıca gerçekleştirilir.

16. TOPRAKLAMA KONTROLÜ

Elektrikle çalışan otoklavlarda metal gövde ve ilgili elektriksel ekipmanların koruma topraklaması değerlendirilir.

Gerekli durumlarda uygun ölçüm cihazları kullanılarak topraklama ölçümü gerçekleştirilir ve sonuçlar rapora işlenir.

17. BASINÇ TESTİ VE DİĞER TESTLER

Otoklavın basınçlı ekipman niteliğine, tasarımına ve ilgili mevzuat/standartlara göre hidrostatik veya diğer uygun basınç testlerinin yapılması gerekebilir.

Test yöntemi ve test basıncı;

  • Tasarım basıncı,

  • İşletme basıncı,

  • Ekipmanın üretici dokümanları,

  • Uygulanabilir standartlar

dikkate alınarak belirlenmelidir.

Test basıncı rastgele belirlenmemeli ve ekipmanın izin verilen çalışma sınırları aşılmamalıdır.

18. OTOKLAV PERİYODİK KONTROL RAPORU

Hazırlanan raporda;

  • İşletme bilgileri,

  • Otoklav marka/modeli,

  • Seri numarası,

  • Üretim yılı,

  • Hacim,

  • Tasarım basıncı,

  • İşletme basıncı,

  • Tasarım sıcaklığı,

  • Çalışma sıcaklığı,

  • Basınçlı hazne kontrolü,

  • Kapak ve kilitleme sistemi,

  • Emniyet ventili,

  • Manometre,

  • Sıcaklık göstergesi,

  • Boru ve bağlantılar,

  • Elektrik sistemi,

  • Topraklama,

  • Yapılan testler,

  • Tespit edilen uygunsuzluklar,

  • Fotoğraflar,

  • Kullanılan mevzuat,

  • Uygulanan standartlar,

  • Sonuç ve kanaat

yer almalıdır.

19. OTOKLAVLARDA SIK KARŞILAŞILAN UYGUNSUZLUKLAR

Saha kontrollerinde;

  • Emniyet ventilinin uygun olmaması,

  • Manometrenin arızalı olması,

  • Kalibrasyon bilgilerinin bulunmaması,

  • Kapak contasının hasarlı olması,

  • Kapak kilidinin düzgün çalışmaması,

  • Buhar kaçağı,

  • Boru tesisatında korozyon,

  • Basınçlı haznede korozyon,

  • Emniyet kilitlemesinin çalışmaması,

  • Sıcaklık sensörü arızası,

  • Elektrik tesisatında uygunsuzluk,

  • Topraklama eksikliği

gibi uygunsuzluklarla karşılaşılabilir.

20. OTOKLAV PERİYODİK KONTROLÜNÜN FAYDALARI

Düzenli gerçekleştirilen kontroller;

  • Basınç kaynaklı risklerin azaltılmasına,

  • Emniyet sistemlerinin çalışır durumda tutulmasına,

  • Hazne ve bağlantılardaki hasarların erken tespitine,

  • Buhar kaçaklarının belirlenmesine,

  • Kapak kilitleme sisteminin güvenliğinin değerlendirilmesine,

  • Ekipmanın güvenli çalışma şartlarının korunmasına

katkı sağlar.