PERİYODİK MUAYENE NEDİR?
İşyerlerinde kullanılan makine, ekipman, tesisat ve yangından korunma sistemlerinin güvenli şekilde çalışması, hem çalışanların can güvenliği hem de işletmelerin yasal yükümlülükleri açısından büyük önem taşır. Bu kapsamda periyodik muayene, ekipmanların belirli aralıklarla yetkili kişiler tarafından kontrol edilmesi, gerekli ölçüm ve testlerin gerçekleştirilmesi ve sonuçların raporlanması işlemidir. İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'ne göre periyodik kontrol, iş ekipmanlarının yönetmelikte belirtilen aralık ve yöntemlere uygun olarak yetkili kişiler tarafından gerçekleştirilen muayene, deney ve test faaliyetlerini ifade eder.
Periyodik Muayene Neden Yapılır?
Periyodik muayenenin temel amacı, iş ekipmanlarının kullanım sırasında çalışanlar açısından tehlike oluşturabilecek arızalarının ve uygunsuzluklarının önceden tespit edilmesidir. Periyodik kontroller sırasında ekipmanın; Teknik şartlara uygunluğu, Güvenli çalışıp çalışmadığı, Mekanik ve fiziksel durumu, Koruyucu ve güvenlik sistemleri, İlgili standartlara uygunluğu, Ölçüm ve test sonuçları değerlendirilir. Kontrol sonucunda tespit edilen uygunsuzluklar raporlanır ve ekipmanın güvenli şekilde kullanılabilmesi için gerekli düzeltici faaliyetler belirtilir.
İş Ekipmanları Yönetmeliği Nedir?
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği, işyerlerinde kullanılan iş ekipmanlarının güvenli şekilde kullanılmasına ilişkin temel kuralları düzenler. Yönetmelik kapsamında işveren; kullanılan iş ekipmanlarının gerekli kontrollerinin yaptırılmasını, bakım ve kontrollerin kayıt altına alınmasını ve çalışanların güvenliğinin sağlanmasını temin etmekle yükümlüdür. Periyodik kontrolü yapılması gereken ekipmanların kontrol aralıkları, ekipmanın niteliğine, ilgili standartlara ve yönetmelikte belirtilen kriterlere göre belirlenir. Standartlarda farklı bir süre belirtilmemişse birçok ekipman için azami periyodik kontrol süresi 1 yıl olarak uygulanmaktadır.
Hangi Ekipmanlara Periyodik Muayene Yapılır?
İşyerlerinde çok sayıda farklı ekipman ve tesisat periyodik kontrole tabi olabilir. Bunlardan bazıları şunlardır:
- Kaldırma ve iletme ekipmanları
- Vinçler
- Caraskallar
- Forkliftler
- Platformlar
- Transpaletler
- Basınçlı kaplar
- Kompresörler
- Buhar ve sıcak su kazanları
- Hidroforlar
- Elektrik tesisatı
- Topraklama tesisatı
- Paratoner
- Yangın tesisatı
- Yangın söndürme sistemleri
- Havalandırma ve klima tesisatları
- Makine ve tezgâhlar
Örneğin basınçlı kapların periyodik kontrollerinde temel prensip olarak hidrostatik test uygulanması ve ilgili ekipmanın standartlarına göre değerlendirilmesi öngörülmektedir.
Yangın Tüpleri Periyodik Kontrolü
Yangın söndürme cihazları da belirli aralıklarla kontrol ve bakıma tabi tutulmalıdır. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik kapsamında yangın söndürme cihazlarının periyodik kontrolü ve bakımı TS ISO 11602-2 standardına göre gerçekleştirilir. Yönetmelikte, taşınabilir yangın söndürme cihazlarının standartlarda belirtilen hususlar doğrultusunda yılda bir kez yerinde genel kontrollerinin yapılması ve dördüncü yılın sonunda söndürücü maddenin yenilenerek hidrostatik testlerinin yapılması öngörülmektedir.
Yangın tüpleri kaç yılda bir doldurulur?
En çok merak edilen konulardan biri “Yangın tüpleri kaç yılda bir doldurulur?” sorusudur. Genel uygulama ve ilgili düzenlemeye göre: Yangın söndürme cihazları yılda bir kez genel kontrole tabi tutulur. Dördüncü yılın sonunda ise içindeki söndürme maddesi yenilenir ve hidrostatik testleri gerçekleştirilir. Burada önemli olan nokta, “yangın tüpü 4 yılda bir kontrol edilir” şeklinde düşünülmemesidir. Genel kontrol yıllık olarak yapılır; dördüncü yılın sonunda ise daha kapsamlı bakım, söndürücü maddenin yenilenmesi ve hidrostatik test işlemleri gerçekleştirilir.
Yangın söndürme cihazlarının bakım ve dolum işlemlerinin, gerekli dolum ve servis yeterlilik belgesine sahip üretici veya servis firmaları tarafından yapılması gerekir. Yangın Söndürme Cihazlarının Periyodik Kontrol Süresi İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'nin periyodik kontrol tablosunda yangın söndürme cihazları için kontrol kriteri olarak TSE ISO/TS 11602-2 standardına atıf yapılmaktadır. Bu nedenle yangın tüplerinin kontrolü yalnızca tüpün dış görünüşüne bakılarak yapılmamalıdır. Cihazın; Fiziksel durumu, Manometresi ve basınç durumu, Emniyet pimi, Mühür durumu, Hortum ve bağlantıları, Korozyon ve deformasyon durumu, Etiket ve işaretlemeleri, Dolum/bakım tarihi, Söndürücü maddenin durumu gibi unsurları ilgili standart ve mevzuat kapsamında değerlendirilmelidir.
Yangın Söndürme Cihazları Neden Düzenli Kontrol Edilmelidir?
Yangın söndürme cihazları acil durumda kullanılmak üzere hazır bekletilen güvenlik ekipmanlarıdır. Yangın anında cihazın çalışmaması, basıncının yetersiz olması veya söndürücü maddenin uygun durumda bulunmaması ciddi sonuçlara neden olabilir. Bu nedenle işletmelerde yangın söndürme cihazlarının yalnızca mevcut olması yeterli değildir. Cihazların ulaşılabilir, uygun şekilde konumlandırılmış, kullanılabilir ve bakımlı durumda olması gerekir. Ayrıca yangın söndürme cihazlarının yerleşimi ve özellikleri bakımından Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümleri de dikkate alınmalıdır. Güncel yönetmelik kılavuzunda taşınabilir yangın söndürme cihazlarının bakım ve kontrollerine ilişkin hükümler ayrıca açıklanmaktadır.
Periyodik Muayene ile Bakım Aynı Şey midir?
Hayır. Bakım, ekipmanın çalışmasını ve kullanılabilirliğini devam ettirmek amacıyla yapılan temizlik, ayar, parça değiştirme, yağlama, onarım ve benzeri işlemleri kapsar. Periyodik kontrol/ muayene ise ekipmanın belirli aralıklarla teknik kriterler, standartlar ve mevzuat doğrultusunda incelenmesi ve gerekiyorsa test edilmesidir. İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği de bakım ile periyodik kontrol kavramlarını birbirinden ayırmaktadır.
Bu nedenle bir ekipmanın bakımının yapılmış olması, tek başına periyodik kontrolünün yapıldığı anlamına gelmez.
Periyodik Muayene Raporu Neden Önemlidir?
Periyodik kontrol sonucunda ekipmanın teknik özellikleri, kontrol yöntemi, yapılan test ve muayeneler, tespit edilen uygunsuzluklar ve değerlendirmeler raporlanır. Yönetmelikte periyodik kontrol raporlarında ekipmana ilişkin teknik bilgiler, kullanılan kontrol metodu, tespit ve değerlendirmeler, gerçekleştirilen test ve muayeneler ile gerekli ikaz ve önerilerin bulunması öngörülmektedir. Bu raporlar işletmeler açısından hem iş sağlığı ve güvenliği hem de ekipmanların güvenli kullanımının takibi açısından önemli bir kayıt niteliğindedir. ,
İşletmeler Periyodik Kontrollerini Ne Zaman Yaptırmalı?
İşletmeler, ekipmanlarının kontrol sürelerini takip etmeli ve kontrol tarihi yaklaşmadan önce gerekli planlamayı yapmalıdır. Özellikle; Kaldırma ve iletme ekipmanları, basınçlı kaplar, elektrik tesisatları, topraklama tesisatı, yangın tesisatı ve yangın söndürme cihazları gibi güvenlik açısından kritik ekipmanların kontrollerinin zamanında gerçekleştirilmesi önemlidir. Periyodik kontrol tarihleri düzenli şekilde takip edilerek uygunsuzlukların giderilmesi, işyerinde güvenli çalışma ortamının sürdürülebilmesine katkı sağlar.
Sonuç
Periyodik muayene nedir? sorusunun en kısa cevabı; iş ekipmanlarının güvenli çalışıp çalışmadığının, ilgili mevzuat ve standartlar doğrultusunda belirli aralıklarla yetkili kişiler tarafından incelenmesi ve raporlanmasıdır. Yangın söndürme cihazlarında ise yıllık genel kontrollerin yapılması, dördüncü yılın sonunda söndürücü maddenin yenilenmesi ve hidrostatik testlerin gerçekleştirilmesi özellikle dikkat edilmesi gereken hususlardandır. İşyerlerinde düzenli periyodik muayene ve kontrol uygulamalarının gerçekleştirilmesi; çalışanların güvenliğinin sağlanması, ekipmanların kullanılabilirliğinin korunması ve mevzuata uyum açısından büyük önem taşımaktadır. MEKTEST Periyodik Kontrol Hizmetleri, işletmelerin ihtiyaçlarına yönelik periyodik kontrol ve muayene süreçlerinde profesyonel destek sunmaktadır. Kaldırma ve iletme ekipmanları, basınçlı kaplar, makine ve tezgâhlar, mekanik tesisatlar, elektrik tesisatları ve yangın sistemlerine ilişkin kontrol süreçleri hakkında bilgi almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.