YANGIN TÜPÜ PERİYODİK KONTROLÜ
Mevzuat, Teknik Standartlar, Kontrol Aşamaları ve Raporlama
Yangın tüpü periyodik kontrolü; taşınabilir yangın söndürme cihazlarının acil durumda güvenli ve etkin şekilde kullanılabilmesi amacıyla gerçekleştirilen kontrol, bakım ve uygunluk değerlendirmeleridir. Yangın söndürme cihazlarının zaman içerisinde basınç kaybı, korozyon, vana arızası, hortum hasarı ve söndürme maddesinin özelliğini kaybetmesi gibi nedenlerle kullanılamaz hale gelmesi mümkündür.
Bu nedenle yangın tüplerinin yalnızca yerinde bulunması yeterli olmayıp fiziksel durumlarının, basınçlarının, vana ve hortumlarının, emniyet elemanlarının, etiketlerinin ve bakım durumlarının düzenli olarak kontrol edilmesi gerekir.
1. YANGIN TÜPÜ PERİYODİK KONTROLÜ NEDİR?
Yangın tüpü periyodik kontrolü; taşınabilir yangın söndürme cihazlarının ilgili mevzuat, standart, üretici talimatları ve bakım prosedürlerine uygun şekilde kullanıma hazır durumda olup olmadığının değerlendirilmesidir.
Kontrol kapsamında;
-
Yangın tüpünün gövdesi,
-
Korozyon durumu,
-
Manometre,
-
Vana,
-
Emniyet pimi,
-
Mühür,
-
Hortum ve lans,
-
Basınç durumu,
-
Etiket ve işaretlemeler,
-
Sabitleme aparatı,
-
Bakım ve dolum bilgileri
incelenir.
2. YANGIN TÜPLERİ NEDEN KONTROL EDİLMELİDİR?
Yangın tüpleri çoğunlukla uzun süre kullanılmadan beklediğinden, oluşabilecek arızalar ancak kontrol sırasında fark edilebilir.
Zaman içerisinde;
-
Basınç kaybı,
-
Korozyon,
-
Vana mekanizmasının sıkışması,
-
Hortum çatlaması,
-
Emniyet piminin hasarlanması,
-
Söndürücü maddenin özelliğini kaybetmesi,
-
Tüp gövdesinde deformasyon
gibi problemler oluşabilir.
Yangın anında tüpün çalışmaması, küçük bir yangının büyümesine ve ciddi can ve mal kayıplarına neden olabilir.
3. YANGIN TÜPLERİNDE MEVZUAT
Yangın söndürme cihazlarının kontrol ve bakımında başta;
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik
ile ilgili hükümler dikkate alınmalıdır.
Ayrıca işyerlerinde kullanılan yangın söndürme cihazlarının kontrol ve bakımları açısından;
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği
ve ilgili teknik standartlar, üretici talimatları ve yetkili bakım prosedürleri değerlendirilmelidir.
Yangın tüplerinin periyodik kontrolü ile bakım ve dolum işlemleri aynı işlem olarak değerlendirilmemelidir. Periyodik kontrol sırasında tespit edilen bakım ihtiyacı, ilgili yetkili servis/bakım prosedürüne göre giderilmelidir.
4. YANGIN TÜPLERİ İÇİN TEKNİK STANDARTLAR
TS EN 3 Serisi
Taşınabilir yangın söndürücüler
Taşınabilir yangın söndürme cihazlarının özellikleri, performansı ve ilgili teknik gereklilikleri açısından temel standart serilerinden biridir.
TS ISO 11602-1
Yangından korunma – Taşınabilir ve tekerlekli yangın söndürücüler – Bölüm 1: Seçim ve yerleştirme
Yangın söndürücülerin uygun şekilde seçilmesi ve yerleştirilmesi açısından dikkate alınabilir.
TS ISO 11602-2
Yangından korunma – Taşınabilir ve tekerlekli yangın söndürücüler – Bölüm 2: Bakım ve servis
Yangın söndürücülerin bakım, servis ve kullanımda tutulmasına ilişkin esaslar açısından önemlidir.
Not: Uygulanacak standart; yangın söndürücünün tipi, imalat standardı, kullanım amacı ve mevcut teknik dokümanlarına göre belirlenmelidir.
5. YANGIN TÜPÜ KİMLİK BİLGİLERİNİN KONTROLÜ
Kontrol sırasında mümkün olduğunca;
-
Marka,
-
Model,
-
Seri numarası,
-
Üretim tarihi,
-
Söndürücü tipi,
-
Söndürme maddesi,
-
Dolum miktarı,
-
Yangın sınıfı,
-
Çalışma basıncı
gibi bilgiler kayıt altına alınır.
Tüp üzerindeki etiket, kullanım talimatı ve teknik işaretlemelerin okunabilir durumda olması kontrol edilir.
6. YANGIN TÜPÜ GÖVDESİNİN KONTROLÜ
Tüp gövdesi görsel olarak incelenir.
Özellikle;
-
Korozyon,
-
Çatlak,
-
Ezilme,
-
Şişme,
-
Deformasyon,
-
Boya ve kaplama hasarı
olup olmadığı kontrol edilir.
Gövde bütünlüğünü etkileyebilecek ciddi hasar tespit edilmesi halinde cihazın kullanımı uygun görülmemeli ve ilgili teknik prosedüre göre değerlendirilmelidir.
7. MANOMETRE VE BASINÇ KONTROLÜ
Manometreli yangın tüplerinde gösterge kontrol edilir.
İbre;
-
Normal çalışma bölgesinde mi?
-
Sıfırda mı?
-
Aşırı basınç gösteriyor mu?
-
Manometrede fiziksel hasar var mı?
açısından değerlendirilir.
Manometrede normal çalışma basıncı dışında bir değer görülmesi halinde cihazın bakım/servis ihtiyacı ayrıca değerlendirilmelidir.
8. VANA VE TETİK MEKANİZMASI KONTROLÜ
Yangın tüpünün vana ve çalıştırma mekanizması;
-
Fiziksel hasar,
-
Korozyon,
-
Sıkışma,
-
Deformasyon
açısından kontrol edilir.
Tetik veya çalıştırma mekanizmasının güvenli ve kullanılabilir durumda olması gerekir.
9. EMNİYET PİMİ VE MÜHÜR KONTROLÜ
Emniyet pimi ve mühür;
-
Yerinde olması,
-
Hasarsız olması,
-
Kurcalanma belirtisi bulunmaması
açısından incelenir.
Emniyet sisteminin amacı, tüpün istem dışı çalıştırılmasını önlemektir.
10. HORTUM VE LANS KONTROLÜ
Yangın tüpünde bulunan hortum ve lans;
-
Çatlak,
-
Kopma,
-
Ezilme,
-
Tıkanıklık,
-
Deformasyon
açısından kontrol edilir.
Hortum bağlantılarının sağlamlığı ve lansın uygun durumda olup olmadığı değerlendirilir.
11. SÖNDÜRME MADDESİ VE TÜP TİPİ KONTROLÜ
Yangın tüpünün üzerinde bulunan söndürme maddesi bilgisi kontrol edilir.
Tüpün;
-
ABC kuru kimyevi toz,
-
CO₂,
-
Köpük,
-
Su,
-
Özel söndürme maddesi
gibi hangi tipte olduğu belirlenir.
Tüpün kullanılacağı ortam ve yangın riskleriyle uyumlu olup olmadığı da değerlendirilmelidir.
12. YANGIN TÜPLERİNİN YERLEŞİMİ VE ERİŞİLEBİLİRLİĞİ
Yangın tüplerinin yalnızca teknik olarak sağlam olması yeterli değildir.
Kontrol sırasında;
-
Kolay ulaşılabilir olması,
-
Önünün kapatılmamış olması,
-
Görünür bir yerde bulunması,
-
Uygun şekilde sabitlenmesi,
-
İşaretlemesinin yapılmış olması
değerlendirilir.
Yangın tüpünün acil durumda hızlı şekilde alınabilmesi gerekir.
13. YANGIN TÜPÜNÜN SABİTLEME KONTROLÜ
Duvara monte edilen yangın tüplerinde;
-
Askı aparatı,
-
Sabitleme elemanları,
-
Bağlantı noktaları
kontrol edilir.
Tekerlekli yangın söndürücülerde ise;
-
Şase,
-
Tekerlekler,
-
Taşıma kolu,
-
Tüp bağlantıları
incelenir.
14. BAKIM VE DOLUM BİLGİLERİNİN KONTROLÜ
Yangın tüpü üzerinde veya bakım kayıtlarında;
-
Son bakım tarihi,
-
Dolum bilgisi,
-
Servis bilgileri,
-
Varsa hidrostatik test bilgileri
kontrol edilir.
Bakım, dolum ve hidrostatik test gereklilikleri, cihazın tipine ve uygulanabilir standarda/üretici talimatına göre ayrıca değerlendirilmelidir.
15. HİDROSTATİK TEST KONUSU
Yangın söndürme cihazları basınçlı ekipman niteliğinde olduğundan, tüp gövdesinin güvenliği açısından hidrostatik testgereklilikleri önemlidir.
Hidrostatik test;
-
Tüp gövdesinin basınca dayanımının değerlendirilmesi,
-
Gövdede meydana gelebilecek deformasyonların kontrol edilmesi
amacıyla ilgili teknik prosedüre göre gerçekleştirilir.
Hidrostatik testin sıklığı ve uygulama yöntemi, tüpün tipine, imalat standardına ve yürürlükteki teknik gerekliliklere göre belirlenmelidir.
16. YANGIN TÜPÜ PERİYODİK KONTROL RAPORU
Hazırlanan raporda;
-
İşletme bilgileri,
-
Yangın tüpü sayısı,
-
Marka/model,
-
Seri numarası,
-
Söndürücü tipi,
-
Kapasitesi,
-
Üretim tarihi,
-
Kontrol tarihi,
-
Gövde durumu,
-
Manometre durumu,
-
Vana kontrolü,
-
Hortum/lans kontrolü,
-
Emniyet pimi ve mühür durumu,
-
Etiket ve işaretlemeler,
-
Yerleşim ve erişilebilirlik,
-
Bakım/dolum bilgileri,
-
Tespit edilen uygunsuzluklar,
-
Fotoğraflar,
-
Kullanılan standartlar,
-
Sonuç ve kanaat
yer almalıdır.
17. YANGIN TÜPLERİNDE SIK KARŞILAŞILAN UYGUNSUZLUKLAR
Saha kontrollerinde;
-
Basıncın düşük olması,
-
Manometrenin arızalı olması,
-
Vana mekanizmasının hasarlı olması,
-
Hortumun çatlamış veya kopmuş olması,
-
Emniyet piminin bulunmaması,
-
Mühürün kopmuş olması,
-
Tüp gövdesinde korozyon,
-
Gövdede ezilme/deformasyon,
-
Etiketin okunamaması,
-
Bakım tarihinin geçmiş olması,
-
Tüpün erişiminin engellenmiş olması,
-
Sabitleme aparatının hasarlı olması
gibi uygunsuzluklarla karşılaşılabilir.
18. YANGIN TÜPÜ PERİYODİK KONTROLÜNÜN FAYDALARI
Düzenli kontrol ve bakım;
-
Yangın söndürücülerin kullanıma hazır tutulmasına,
-
Basınç ve vana problemlerinin erken tespit edilmesine,
-
Korozyon ve gövde hasarlarının belirlenmesine,
-
Yangın tüplerine erişimin kolaylaştırılmasına,
-
Yangın anında müdahale güvenliğinin artırılmasına
katkı sağlar.