İskele Periyodik Kontrolü

İSKELE PERİYODİK KONTROLÜ

Mevzuat, Teknik Standartlar, Kontrol Aşamaları ve Raporlama

İskeleler; inşaat, bakım, onarım, montaj, cephe ve yüksekte çalışma faaliyetlerinde çalışanların güvenli bir şekilde çalışma alanlarına ulaşmasını ve çalışmalarını gerçekleştirmesini sağlayan önemli iş ekipmanlarıdır. Yüksekte çalışma sırasında kullanılan iskelelerde meydana gelebilecek devrilme, çökme, platformdan düşme veya malzeme düşmesi gibi riskler ciddi iş kazalarına neden olabileceğinden, iskelelerin düzenli olarak kontrol edilmesi büyük önem taşır.

İskele periyodik kontrolü; iskelenin taşıyıcı elemanları, platformları, korkulukları, bağlantıları, ankrajları, erişim sistemleri, taban ve sabitleme elemanları ile genel stabilitesinin güvenli kullanım şartlarına uygunluğunun değerlendirilmesini kapsar.

1. İSKELE PERİYODİK KONTROLÜ NEDİR?

İskele periyodik kontrolü; kurulu bulunan iskelenin mevzuat, ilgili teknik standartlar, üretici talimatları ve tasarım/hesap dokümanları doğrultusunda güvenli kullanıma uygun olup olmadığının değerlendirilmesidir.

Kontrol sırasında iskelenin;

• Taşıyıcı sistemi,

• Düşey ve yatay elemanları,

• Çapraz bağlantıları,

• Platformları,

• Korkulukları,

• Topuk levhaları,

• Merdiven ve erişim sistemleri,

• Ankrajları,

• Taban plakaları,

• Ayar milleri,

• Tekerlek ve fren sistemleri,

• Yapıya bağlantıları

incelenir.

2. İSKELELER NEDEN PERİYODİK OLARAK KONTROL EDİLMELİDİR?

İskeleler sürekli olarak dış ortam koşullarına, çalışanların hareketlerine, malzeme yüklerine ve çalışma sırasında oluşan mekanik etkilere maruz kalabilir.

İskelede meydana gelebilecek;

• Bağlantı gevşemeleri,

• Taşıyıcı eleman deformasyonları,

• Ankraj eksiklikleri,

• Platform hasarları,

• Korkuluk eksiklikleri,

• Taban oturması,

• Korozyon,

• Aşırı yükleme

iskelenin stabilitesini ve çalışanların güvenliğini olumsuz etkileyebilir.

Bu nedenle iskelelerin kurulumu sonrasında ve kullanım sürecinde düzenli olarak kontrol edilmesi gerekir.

3. İSKELE PERİYODİK KONTROLÜ HANGİ MEVZUATA GÖRE YAPILIR?

İskele kontrollerinde başta;

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği

ve

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği

dikkate alınır.

Bunun yanında iskelenin;

• Tipi,

• Tasarımı,

• Kullanım amacı,

• Üretici bilgileri,

• Kurulum şekli,

• Taşıma kapasitesi

dikkate alınarak ilgili teknik standartlar ve üretici talimatları değerlendirilmelidir.

4. İSKELELER İÇİN TEKNİK STANDARTLAR

İskelenin tipine göre ilgili standartların uygun bölümleri kullanılabilir.

TS EN 12810 SERİSİ

Cephe iskeleleri – Prefabrik elemanlardan yapılan sistemler

Prefabrik elemanlardan oluşturulan cephe iskelelerinin teknik özellikleri ve performans kriterleri açısından dikkate alınır.

TS EN 12811 SERİSİ

Geçici iş ekipmanları – İskeleler

İskelelerin performans gerekleri, genel tasarım kriterleri, çalışma platformları ve güvenlik açısından temel standartlardan biridir.

TS EN 1004 SERİSİ

Tekerlekli erişim ve çalışma kuleleri

Tekerlekli iskele ve mobil çalışma kulelerinin ilgili teknik şartlarının değerlendirilmesinde kullanılır.

TS EN 39

İskeleler için çelik borular – Teknik teslim şartları

Çelik borulu iskele sistemlerinde kullanılan boruların teknik özellikleri açısından ilgili hükümleri dikkate alınabilir.

Önemli: Kullanılacak standartlar iskelenin gerçek tipine ve sistemine göre belirlenmelidir. Örneğin sabit cephe iskelesi ile tekerlekli çalışma kulesinin standart kapsamı aynı değildir.

5. İSKELE KİMLİK VE TEKNİK BİLGİLERİNİN KONTROLÜ

Kontrolün ilk aşamasında iskeleye ilişkin teknik bilgiler incelenir.

Mevcut olması halinde;

• Üretici,

• Marka,

• Model,

• Sistem tipi,

• Seri veya ürün bilgisi,

• Kurulum yüksekliği,

• Platform genişliği,

• Taşıma kapasitesi,

• Kullanım amacı

gibi bilgiler değerlendirilir.

Varsa üretici montaj talimatı, kurulum şeması ve teknik dokümanlar kontrol sırasında dikkate alınmalıdır.

6. İSKELE TAŞIYICI SİSTEMİNİN KONTROLÜ

İskelenin taşıyıcı elemanları;

• Düşey elemanlar,

• Yatay elemanlar,

• Çaprazlar,

• Bağlantı elemanları,

• Kelepçeler,

• Birleştirme parçaları

açısından incelenir.

Elemanlarda;

• Eğilme,

• Burkulma,

• Çatlak,

• Kopma,

• Aşırı korozyon,

• Deformasyon

olup olmadığı kontrol edilir.

7. İSKELE TABAN VE ZEMİN KONTROLÜ

İskelenin güvenli şekilde çalışabilmesi için zeminin yeterli taşıma kapasitesine sahip olması gerekir.

Kontrol sırasında;

• Zeminin düzgünlüğü,

• Zemin taşıma durumu,

• Taban plakaları,

• Ayar milleri,

• Taban elemanları,

• Oturma veya çökme

incelenir.

İskelenin uygun olmayan veya taşıma kapasitesi yetersiz bir zemin üzerine kurulup kurulmadığı değerlendirilir.

8. ANKRAJ VE YAPIYA BAĞLANTI KONTROLÜ

Özellikle yüksek cephe iskelelerinde ankraj ve yapı bağlantıları iskelenin stabilitesi açısından kritik öneme sahiptir.

Kontrol kapsamında;

• Ankraj noktaları,

• Bağlantı elemanları,

• Bağlantı aralıkları,

• Yapıya sabitleme,

• Bağlantıların fiziksel durumu

incelenir.

Eksik, gevşek veya hasarlı ankrajlar uygunsuzluk olarak değerlendirilmelidir.

9. PLATFORM KONTROLÜ

Çalışma platformları;

• Platform bütünlüğü,

• Sabitleme,

• Taşıma kapasitesi,

• Platform genişliği,

• Platformlar arasındaki boşluklar

açısından kontrol edilir.

Platformlarda kırık, çatlak, deformasyon veya çalışanların düşmesine neden olabilecek açıklıklar bulunmamalıdır.

10. KORKULUK VE TOPUK LEVHASI KONTROLÜ

İskelenin çalışanların düşmesini önleyecek koruyucu sistemleri kontrol edilir.

Bunlar;

• Ana korkuluk,

• Ara korkuluk,

• Topuk levhası,

• Platform kenar koruması

gibi elemanlardır.

Korkulukların sağlam, sürekli ve uygun şekilde sabitlenmiş olması gerekir.

Topuk levhaları ise çalışanların veya malzemelerin platformdan düşmesini önleyecek şekilde değerlendirilir.

11. ERİŞİM VE MERDİVEN SİSTEMİNİN KONTROLÜ

İskele platformlarına güvenli erişim sağlanması gerekir.

Kontrol sırasında;

• Merdivenler,

• Erişim kapakları,

• Merdiven sabitlemeleri,

• Geçiş alanları,

• Platformlar arasındaki erişim

incelenir.

Çalışanların iskele dışından veya uygunsuz yöntemlerle platformlara çıkmasını gerektirecek durumlar değerlendirilmelidir.

12. ÇAPRAZ BAĞLANTI KONTROLÜ

Çapraz bağlantılar iskelenin yatay stabilitesine katkı sağlayan önemli elemanlardır.

Kontrol kapsamında;

• Çapraz elemanların mevcut olup olmadığı,

• Bağlantı noktaları,

• Deformasyon,

• Gevşeme,

• Korozyon

incelenir.

Eksik veya hasarlı çapraz bağlantılar iskelenin stabilitesini olumsuz etkileyebilir.

13. TEKERLEKLİ İSKELE KONTROLÜ

Tekerlekli veya mobil iskelelerde ayrıca;

• Tekerlekler,

• Fren mekanizmaları,

• Tekerlek bağlantıları,

• Şase,

• Ayaklar,

• Stabilizasyon elemanları

kontrol edilir.

İskele çalışma sırasında hareket etmeyecek şekilde uygun fren ve sabitleme sistemine sahip olmalıdır.

14. İSKELEDE YÜK KONTROLÜ

İskele platformlarına konulan;

• Malzemeler,

• El aletleri,

• Ekipmanlar,

• İnşaat malzemeleri

iskelenin izin verilen taşıma kapasitesini aşmamalıdır.

Platformlarda gereğinden fazla malzeme depolanması, çalışanların hareket alanını daraltması ve düşme riskini artırması açısından değerlendirilmelidir.

15. İSKELEDE KOROZYON VE DEFORMASYON KONTROLÜ

Özellikle dış ortamda kullanılan metal iskelelerde;

• Paslanma,

• Korozyon,

• Et kalınlığı kaybı,

• Eğilme,

• Burkulma

kontrol edilir.

Taşıyıcı elemanların güvenliğini etkileyebilecek seviyedeki korozyon veya deformasyonlar uygunsuzluk olarak raporlanmalıdır.

16. İSKELE PERİYODİK KONTROL RAPORU

Kontrol sonucunda hazırlanan raporda;

• İşletme bilgileri,

• İskele tipi,

• Marka/üretici bilgileri,

• Model,

• Kurulum yüksekliği,

• Platform özellikleri,

• Taşıma kapasitesi,

• Kontrol tarihi,

• Kontrol edilen elemanlar,

• Tespit edilen uygunsuzluklar,

• Fotoğraflar,

• Kullanılan mevzuat,

• Uygulanan standartlar,

• Sonuç ve kanaat

yer almalıdır.

Kontrol sırasında tespit edilen uygunsuzluklar mümkün olduğunca fotoğraf ve açıklamalarla raporlanmalıdır.

17. İSKELELERDE SIK KARŞILAŞILAN UYGUNSUZLUKLAR

Saha kontrollerinde;

• Eksik korkuluk,

• Eksik ara korkuluk,

• Eksik topuk levhası,

• Platformlarda boşluk,

• Hasarlı platform,

• Eksik çapraz bağlantı,

• Yetersiz ankraj,

• Gevşek kelepçeler,

• Deforme taşıyıcı elemanlar,

• Yetersiz taban plakası,

• Zeminde oturma,

• Aşırı korozyon,

• Tekerlek frenlerinin çalışmaması,

• İskele üzerinde aşırı yük,

• Uygunsuz erişim merdiveni

gibi uygunsuzluklarla karşılaşılabilir.

18. İSKELE PERİYODİK KONTROLÜNÜN FAYDALARI

Düzenli yapılan iskele kontrolleri;

• Yüksekten düşme risklerinin azaltılmasına,

• İskele devrilme ve çökme risklerinin tespit edilmesine,

• Taşıyıcı sistemdeki hasarların belirlenmesine,

• Platform güvenliğinin değerlendirilmesine,

• Ankraj ve bağlantıların kontrol edilmesine,

• Uygunsuz kullanımın tespit edilmesine

katkı sağlar.

19. PERİYODİK KONTROL VE MONTAJ KONTROLÜ ARASINDAKİ FARK

İskelelerde kurulum/montaj kontrolü ile periyodik kontrol birbirinden farklı değerlendirilmelidir.

İskelenin kurulması → Montaj/kurulum faaliyeti

Kurulum sonrası iskelenin güvenli kullanım açısından incelenmesi → Kontrol

Hasarlı bir elemanın değiştirilmesi → Bakım/onarım

Hasarlı elemanın tespit edilmesi → Periyodik kontrol

Bu nedenle periyodik kontrol raporu, iskelenin montajını yapan ekibin yerine geçmez; kurulu sistemin güvenli kullanım açısından değerlendirilmesini sağlar.