Kalorifer Kazanı Periyodik Kontrolü

KALORİFER KAZANI PERİYODİK KONTROLÜ

Mevzuat, Teknik Standartlar, Kontrol Aşamaları ve Raporlama

Kalorifer kazanları; konut, fabrika, işyeri, okul, hastane, otel ve benzeri yapılarda ısıtma amacıyla kullanılan, yakıtın yakılması sonucu elde edilen ısının suya veya başka bir ısı taşıyıcı akışkana aktarılmasını sağlayan ısı üretim ekipmanlarıdır.

Yakıt türüne göre katı yakıtlı, sıvı yakıtlı, gaz yakıtlı veya farklı yakıt sistemleriyle çalışan kalorifer kazanları bulunabilir. Kazanların çalışma koşulları; basınç, sıcaklık, yakıt ve yanma gibi riskleri bir arada barındırabildiğinden düzenli kontrol edilmeleri iş sağlığı ve güvenliği açısından büyük önem taşır.

Kalorifer kazanı periyodik kontrolü; kazan gövdesinin, emniyet ekipmanlarının, yanma sisteminin, bağlantıların, baca sisteminin ve tesisatın güvenli çalışma şartlarına uygunluğunun değerlendirilmesini kapsar.

---

1. KALORİFER KAZANI PERİYODİK KONTROLÜ NEDİR?

Kalorifer kazanı periyodik kontrolü; kazanın mevzuat, ilgili teknik standartlar, üretici talimatları ve teknik dokümanları doğrultusunda güvenli şekilde çalışmaya uygun olup olmadığının değerlendirilmesidir.

Kontrolün kapsamı kazan tipine göre değişmekle birlikte;

• Kazan gövdesi,

• Yanma odası,

• Brülör,

• Yakıt sistemi,

• Sirkülasyon sistemi,

• Genleşme tankı,

• Emniyet ventili,

• Manometre,

• Termometre,

• Limit termostat,

• Kazan kontrol paneli,

• Baca bağlantıları,

• Boru tesisatı,

• Vanalar,

• Pompa grubu,

• Elektrik bağlantıları

incelenebilir.

---

2. KALORİFER KAZANLARI NEDEN PERİYODİK OLARAK KONTROL EDİLMELİDİR?

Kalorifer kazanlarında yüksek sıcaklık, yakıt ve bazı sistemlerde basınç birlikte bulunduğundan meydana gelebilecek arızalar ciddi sonuçlar doğurabilir.

Kontrol edilmemiş bir kazanda;

• Aşırı sıcaklık,

• Aşırı basınç,

• Su kaçağı,

• Kazan gövdesinde korozyon,

• Yanma problemleri,

• Yakıt kaçağı,

• Baca gazı problemleri,

• Emniyet sistemlerinin devre dışı kalması

gibi riskler oluşabilir.

Bu nedenle kazanların düzenli olarak kontrol edilmesi, tespit edilen uygunsuzlukların zamanında giderilmesi ve kontrol sonuçlarının kayıt altına alınması önemlidir.

---

3. KALORİFER KAZANI PERİYODİK KONTROLÜ HANGİ MEVZUATA GÖRE YAPILIR?

İşyerlerinde kullanılan kalorifer kazanlarının periyodik kontrollerinde başta;

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği dikkate alınır.

Kazanın basınçlı ekipman niteliğine, kullanım şekline ve sistem tasarımına göre;

• Üretici talimatları,

• Kazan teknik dosyası,

• Etiket bilgileri,

• Tasarım basıncı,

• Çalışma basıncı,

• Test basıncı,

• Çalışma sıcaklığı

gibi teknik bilgiler de değerlendirilir.

---

4. KALORİFER KAZANLARI İÇİN TEKNİK STANDARTLAR

Kazan tipi ve yakıt türüne göre uygulanabilecek standartlar değişebilir.

TS EN 303 SERİSİ

Isıtma kazanları

Katı yakıtlı ve farklı yakıtlarla çalışan belirli ısıtma kazanlarının özellikleri ve deneyleri açısından ilgili bölümleriyle dikkate alınabilir.

TS EN 12953 SERİSİ

Alev ve duman borulu kazanlar

Kazan tipinin kapsamına göre tasarım, imalat ve güvenlik kriterlerinin değerlendirilmesinde kullanılabilir.

TS EN 12952 SERİSİ

Su borulu kazanlar ve yardımcı tesisatlar

Su borulu kazan sistemlerinde, ekipmanın yapısına uygun bölümleriyle dikkate alınabilir.

TS EN 676

Gaz brülörleri – Otomatik üflemeli tip

Gaz yakıtlı brülörlerin ilgili teknik ve güvenlik özelliklerinin değerlendirilmesinde kullanılabilir.

TS EN 267

Sıvı yakıt brülörleri – Otomatik üflemeli tip

Sıvı yakıtlı brülörlerin değerlendirilmesinde ilgili hükümleri dikkate alınabilir.

Önemli: Kazanın yakıt tipi, tasarımı ve kullanım amacı belirlenmeden tek bir standardın tüm kalorifer kazanlarına uygulanması doğru değildir. Periyodik kontrol raporunda yalnızca ekipmana gerçekten uygulanabilir standartlar belirtilmelidir.

---

5. KALORİFER KAZANININ ETİKET VE TEKNİK BİLGİLERİNİN KONTROLÜ

Kontrolün başlangıcında kazanın kimlik bilgileri incelenir.

Kazan üzerinde veya teknik dokümanlarında;

• Üretici,

• Marka,

• Model,

• Seri numarası,

• Üretim yılı,

• Isıl kapasite,

• Çalışma basıncı,

• Test basıncı,

• Çalışma sıcaklığı,

• Yakıt türü

gibi bilgilerin bulunup bulunmadığı kontrol edilir.

Bu bilgiler periyodik kontrol raporuna aktarılır.

---

6. KAZAN GÖVDESİNİN KONTROLÜ

Kazan gövdesi;

• Korozyon,

• Deformasyon,

• Çatlak,

• Kaynak bölgeleri,

• Su kaçağı,

• İzolasyon,

• Kaplama

açısından incelenir.

Özellikle su ve yüksek sıcaklıkla temas eden bölgelerde korozyon ve et kalınlığı kaybı önemli bir risk oluşturabilir.

---

7. YANMA ODASININ KONTROLÜ

Yanma odasında;

• Refrakter malzemeler,

• Yanma yüzeyleri,

• Deformasyon,

• Çatlaklar,

• Kurum ve birikintiler

kontrol edilir.

Yanma odasının fiziksel durumu, kazan performansı ve güvenli çalışma açısından değerlendirilir.

---

8. BRÜLÖR KONTROLÜ

Gaz veya sıvı yakıtlı kazanlarda bulunan brülörün;

• Fiziksel durumu,

• Yakıt bağlantıları,

• Elektrik bağlantıları,

• Ateşleme sistemi,

• Alev kontrol sistemi,

• Fan,

• Yakıt hattı

incelenebilir.

Brülörün devreye girme ve devreden çıkma fonksiyonları uygun koşullarda test edilir.

---

9. YAKIT SİSTEMİNİN KONTROLÜ

Kazan sisteminin yakıt türüne göre;

• Yakıt hattı,

• Vanalar,

• Filtreler,

• Yakıt pompası,

• Hortumlar,

• Bağlantılar,

• Yakıt tankı

kontrol edilir.

Yakıt kaçağı veya uygunsuz bağlantı olup olmadığı değerlendirilir.

---

10. EMNİYET VENTİLİ KONTROLÜ

Kalorifer kazanı sistemlerinde emniyet ventili, aşırı basınca karşı önemli bir güvenlik elemanıdır.

Kontrol kapsamında;

• Fiziksel durum,

• Ayar basıncı,

• Etiket bilgileri,

• Bağlantılar,

• Tahliye hattı

incelenir.

Emniyet ventilinin ayar değerinin sistemin izin verilen çalışma basıncına uygun olması gerekir.

---

11. MANOMETRE VE TERMOMETRE KONTROLÜ

Kazan üzerinde bulunan;

• Manometre,

• Termometre,

• Basınç göstergeleri,

• Sıcaklık göstergeleri

kontrol edilir.

Göstergelerin okunabilir durumda olması ve sistemin çalışma değerlerini doğru şekilde göstermesi önemlidir.

Gerekli durumlarda ölçüm cihazlarının kalibrasyon veya doğrulama durumları değerlendirilir.

---

12. LİMİT TERMOSTAT VE SICAKLIK KONTROL SİSTEMİ

Kazanlarda aşırı sıcaklığın önlenmesi için çeşitli sıcaklık kontrol ve limit sistemleri bulunabilir.

Kontrol kapsamında;

• Termostat,

• Limit termostat,

• Sıcaklık sensörleri,

• Kontrol paneli,

• Alarm sistemleri

değerlendirilebilir.

Sistem tasarımına göre aşırı sıcaklık durumunda kazanı güvenli şekilde durduracak koruma fonksiyonlarının çalışabilirliği kontrol edilmelidir.

---

13. GENLEŞME TANKI KONTROLÜ

Kapalı devre kalorifer tesisatlarında bulunan genleşme tankı ayrıca değerlendirilmelidir.

Kontrol kapsamında;

• Tank gövdesi,

• Membran,

• Ön gaz basıncı,

• Bağlantılar,

• Manometre,

• Emniyet ventili

incelenebilir.

Genleşme tankı ayrı bir basınçlı ekipman olarak değerlendirilmesi gereken durumlarda ayrıca periyodik kontrol kapsamında ele alınmalıdır.

---

14. SİRKÜLASYON POMPASI KONTROLÜ

Kalorifer tesisatında kullanılan sirkülasyon pompalarında;

• Pompa gövdesi,

• Motor,

• Elektrik bağlantıları,

• Vanalar,

• Flanşlar,

• Kaçaklar,

• Çalışma durumu

kontrol edilir.

Pompanın sistem içerisinde yeterli sirkülasyonu sağlayıp sağlamadığı sistemin tasarım şartları kapsamında değerlendirilir.

---

15. KAZAN BORULAMA VE VANALARININ KONTROLÜ

Kazan tesisatında;

• Gidiş-dönüş boruları,

• Vanalar,

• Flanşlar,

• Kompansatörler,

• Bağlantılar,

• Boru askıları

incelenir.

Kaçak, korozyon, deformasyon ve uygunsuz bağlantı olup olmadığı kontrol edilir.

---

16. BACA VE BACA BAĞLANTILARININ KONTROLÜ

Kazanlarda yanma sonucu oluşan gazların güvenli şekilde dışarı atılması gerekir.

Kontrol kapsamında;

• Baca bağlantıları,

• Baca boruları,

• Sızdırmazlık,

• Korozyon,

• İzolasyon,

• Temizlik durumu,

• Baca çekişi

sistemin yapısına göre değerlendirilir.

Baca ile ilgili kontrol ve ölçümlerde ilgili mevzuat ve teknik kurallar ayrıca dikkate alınmalıdır.

---

17. ELEKTRİKSEL KONTROLLER

Kazan sisteminin elektrik tesisatında;

• Elektrik panosu,

• Sigortalar,

• Kontaktörler,

• Kablolar,

• Klemensler,

• Motor bağlantıları,

• Koruma elemanları

incelenebilir.

Gerekli durumlarda ilgili elektriksel ölçümler gerçekleştirilir.

---

18. TOPRAKLAMA KONTROLÜ

Elektrikle çalışan kazan ekipmanlarında;

• Kazan gövdesi,

• Brülör,

• Elektrik panosu,

• Motorlar,

• Pompa grubu

gibi ekipmanların koruma topraklamaları kontrol edilir.

Gerekli durumlarda uygun ölçüm cihazlarıyla topraklama ölçümü gerçekleştirilir.

---

19. KAZANIN BASINÇ KONTROLÜ VE HİDROSTATİK TEST

Kalorifer kazanının basınçlı ekipman niteliğine göre hidrostatik test gerekip gerekmediği değerlendirilir.

Test uygulanması halinde;

• Test basıncı,

• Tasarım basıncı,

• Çalışma basıncı,

• Üretici bilgileri,

• İlgili mevzuat ve standartlar

dikkate alınmalıdır.

Hidrostatik test sırasında kazan gövdesi, kaynaklar ve bağlantılar kaçak ve deformasyon açısından kontrol edilir.

Basınç testi uygun ekipman, prosedür ve güvenlik tedbirleri olmadan gerçekleştirilmemelidir.

---

20. KAZANIN ÇALIŞMA VE FONKSİYON TESTİ

Uygun koşullarda kazan çalıştırılarak;

• Brülörün devreye girmesi,

• Alev oluşumu,

• Kazan sıcaklığı,

• Çalışma basıncı,

• Sirkülasyon,

• Pompa çalışması,

• Limit termostat,

• Alarm sistemleri,

• Emniyet fonksiyonları

değerlendirilir.

Kazan çalışma değerleri üretici ve proje değerleri ile karşılaştırılabilir.

---

21. KALORİFER KAZANI PERİYODİK KONTROL RAPORU

Kontrol sonucunda düzenlenen raporda;

• İşletme bilgileri,

• Kazan marka/modeli,

• Seri numarası,

• Üretim yılı,

• Yakıt türü,

• Isıl kapasite,

• Çalışma basıncı,

• Test basıncı,

• Çalışma sıcaklığı,

• Brülör bilgileri,

• Emniyet ventili bilgileri,

• Manometre bilgileri,

• Termometre bilgileri,

• Genleşme tankı bilgileri,

• Pompa bilgileri,

• Yapılan ölçüm ve testler,

• Tespit edilen uygunsuzluklar,

• Fotoğraflar,

• Kullanılan mevzuat,

• Uygulanan standartlar,

• Sonuç ve kanaat

yer almalıdır.

---

22. KALORİFER KAZANLARINDA SIK KARŞILAŞILAN UYGUNSUZLUKLAR

Saha kontrollerinde;

• Kazan gövdesinde korozyon,

• Su kaçağı,

• Emniyet ventilinin uygunsuz olması,

• Manometrenin arızalı olması,

• Termometrenin çalışmaması,

• Limit termostatın devre dışı olması,

• Brülör arızaları,

• Yakıt kaçakları,

• Baca bağlantılarında uygunsuzluk,

• Sirkülasyon pompası problemleri,

• Boru tesisatında kaçak,

• Elektrik panosunda uygunsuzluk,

• Topraklama bağlantılarında problem,

• Genleşme tankı basıncının uygunsuz olması,

• Kazan dairesinde yetersiz havalandırma

gibi uygunsuzluklarla karşılaşılabilir.

---

23. PERİYODİK KONTROL VE BAKIM ARASINDAKİ FARK

Kalorifer kazanının periyodik kontrolü ile bakım işlemleri birbirinden farklıdır.

Brülörün bakımının yapılması → Bakım

Brülörün çalışma ve güvenlik fonksiyonlarının kontrol edilmesi → Periyodik kontrol

Kazan borularının temizlenmesi → Bakım

Kazan gövdesinin korozyon ve deformasyon açısından incelenmesi → Periyodik kontrol

Sirkülasyon pompasının değiştirilmesi → Bakım/onarım

Pompanın çalışma durumunun kontrol edilmesi → Periyodik kontrol

Emniyet ventilinin değiştirilmesi → Bakım/onarım

Emniyet ventilinin ayar ve fiziksel durumunun kontrol edilmesi → Periyodik kontrol

---

24. KALORİFER KAZANI PERİYODİK KONTROLÜNÜN FAYDALARI

Düzenli yapılan kontroller;

• Kazan kaynaklı risklerin erken tespit edilmesine,

• Aşırı basınç ve sıcaklık risklerinin değerlendirilmesine,

• Emniyet ekipmanlarının kontrol edilmesine,

• Yanma sistemindeki problemlerin belirlenmesine,

• Yakıt ve su kaçaklarının tespit edilmesine,

• Baca ve egzoz sisteminin değerlendirilmesine,

• Elektriksel güvenliğin kontrol edilmesine,

• Kazanın güvenli kullanımının desteklenmesine

katkı sağlar.