Yangın Söndürme Tesisatı Periyodik Kontrolü

YANGIN SÖNDÜRME TESİSATI PERİYODİK KONTROLÜ

Mevzuat, Teknik Standartlar, Kontrol Aşamaları ve Raporlama

Yangın söndürme tesisatları; işyerleri, fabrikalar, depolar, alışveriş merkezleri, oteller, hastaneler, konutlar ve diğer yapılarda yangının kontrol altına alınması ve söndürülmesi amacıyla kullanılan kritik yangın güvenliği sistemleridir.

Yangın anında söndürme sisteminin çalışmaması veya yeterli debi ve basıncı sağlayamaması, yangının kısa sürede büyümesine ve can ve mal kayıplarının artmasına neden olabilir.

Bu nedenle yangın söndürme tesisatının belirli aralıklarla kontrol edilmesi; yangın pompa grubu, sprinkler sistemi, hidrant sistemi, yangın dolapları, borulama, vanalar, basınç göstergeleri ve sistemin diğer bileşenlerinin çalışma durumunun değerlendirilmesi açısından büyük önem taşır.

---

1. YANGIN SÖNDÜRME TESİSATI PERİYODİK KONTROLÜ NEDİR?

Yangın söndürme tesisatı periyodik kontrolü; yangın söndürme sisteminin mevzuat, ilgili teknik standartlar, proje, üretici talimatları ve tasarım kriterleri doğrultusunda çalışmaya uygunluğunun değerlendirilmesidir.

Kontrol kapsamında tesisatın yapısına göre;

• Yangın pompa grubu,

• Elektrikli yangın pompası,

• Dizel yangın pompası,

• Jockey pompa,

• Sprinkler sistemi,

• Hidrant sistemi,

• Yangın dolapları,

• Yangın su deposu,

• Borulama,

• Vanalar,

• Çekvalfler,

• Basınç göstergeleri,

• Test ve drenaj bağlantıları,

• Debi ve basınç göstergeleri

incelenir.

---

2. YANGIN SÖNDÜRME TESİSATI NEDEN PERİYODİK OLARAK KONTROL EDİLMELİDİR?

Yangın söndürme tesisatları normal şartlarda uzun süre devreye girmeden bekleyebilir. Ancak yangın anında sistemin otomatik veya manuel olarak güvenilir şekilde çalışması gerekir.

Zaman içerisinde;

• Vanaların sıkışması,

• Borularda korozyon,

• Pompalarda mekanik problemler,

• Basınç kayıpları,

• Sprinkler başlıklarında hasar,

• Hidrantlarda kaçak,

• Yangın dolaplarında ekipman eksikliği,

• Basınç göstergelerinde arıza,

• Elektrik besleme problemleri

oluşabilir.

Periyodik kontroller, yangın anında ihtiyaç duyulacak sistemin hazır durumda tutulmasına katkı sağlar.

---

3. YANGIN SÖNDÜRME TESİSATI HANGİ MEVZUATA GÖRE KONTROL EDİLİR?

Yangın söndürme tesisatlarının kontrolünde başta;

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği dikkate alınır.

Yapının yangın güvenliği açısından ayrıca; Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümleri değerlendirilir.

Bunların yanında sistemin tasarımına ve ekipmanlarına göre ilgili TS EN, TS ISO, NFPA standartları ve üretici teknik dokümanları dikkate alınabilir.

---

4. YANGIN SÖNDÜRME TESİSATINDA TEKNİK STANDARTLAR

Yangın söndürme tesisatının kontrolünde sistemin türüne göre farklı standartlardan yararlanılabilir.

TS EN 12845

Sabit yangın söndürme sistemleri – Otomatik sprinkler sistemleri – Tasarım, montaj ve bakım

Sprinkler sistemlerinin değerlendirilmesinde önemli standartlardan biridir.

TS EN 671 SERİSİ

Sabit yangın söndürme sistemleri – Hortum sistemleri

Yangın dolapları ve hortum sistemlerinin ilgili bölümlerinin değerlendirilmesinde kullanılabilir.

TS EN 14384

Yangın hidrantları

Hidrant sistemlerinde uygulanabilir teknik kriterlerin değerlendirilmesinde dikkate alınabilir.

TS EN 14339

Yer altı yangın hidrantları

Yer altı hidrantlarının ilgili özelliklerinin değerlendirilmesinde kullanılabilir.

TS EN 12259 SERİSİ

Sabit yangın söndürme sistemleri – Sprinkler sistem bileşenleri

Sprinkler sisteminde kullanılan çeşitli bileşenlerin değerlendirilmesinde dikkate alınabilir.

TS EN 54 SERİSİ

Yangın algılama ve alarm sistemlerinin ilgili bileşenlerinde kullanılan standart serisidir. Yangın söndürme tesisatı ile birlikte çalışan algılama ve alarm sistemleri bulunuyorsa ilgili sistemle bağlantılı olarak değerlendirilmelidir.

Not: Yangın söndürme tesisatı raporunda kullanılacak standartlar, sistemin gerçek yapısına göre belirlenmelidir. Örneğin yalnızca hidrant sistemi bulunan bir tesiste sprinkler sistemlerine ilişkin standartların uygulanmış gibi gösterilmesi teknik açıdan doğru değildir.

---

5. YANGIN SÖNDÜRME TESİSATININ GENEL GÖRSEL KONTROLÜ

Kontrolün ilk aşamasında tesisatın genel durumu incelenir.

Kontrol kapsamında;

• Boru hatları,

• Vanalar,

• Pompa grubu,

• Yangın dolapları,

• Hidrantlar,

• Sprinkler başlıkları,

• Depo,

• Basınç göstergeleri,

• Test bağlantıları

incelenir.

Boru ve ekipmanlarda korozyon, kaçak, fiziksel hasar veya uygunsuz müdahale bulunup bulunmadığı değerlendirilir.

---

6. YANGIN POMPA GRUBUNUN KONTROLÜ

Yangın pompa grubu, tesisatın ihtiyaç duyduğu suyun gerekli basınç ve debide sisteme iletilmesini sağlayan en önemli bileşenlerden biridir.

Pompa grubunun yapısına göre;

• Elektrikli yangın pompası,

• Dizel yangın pompası,

• Jockey pompa,

• Kontrol panosu,

• Basınç göstergeleri,

• Vanalar,

• Çekvalfler

kontrol edilir.

---

7. ELEKTRİKLİ YANGIN POMPASININ KONTROLÜ

Elektrikli yangın pompasında;

• Motor,

• Pompa,

• Elektrik beslemesi,

• Kontrol panosu,

• Bağlantılar,

• Basınç göstergeleri,

• Çalışma fonksiyonu

kontrol edilir.

Pompanın devreye girme ve çalışma fonksiyonu sistemin tasarımına uygun şekilde değerlendirilir.

---

8. DİZEL YANGIN POMPASININ KONTROLÜ

Dizel pompa bulunan sistemlerde;

• Motor,

• Yakıt sistemi,

• Aküler,

• Şarj sistemi,

• Egzoz sistemi,

• Soğutma sistemi,

• Kontrol paneli,

• Pompa

incelenir.

Motorun çalıştırılması ve sistemin çalışma fonksiyonu uygun koşullarda test edilir.

---

9. JOKEY POMPA KONTROLÜ

Jockey pompa, tesisatta meydana gelebilecek küçük basınç düşüşlerinin dengelenmesine yardımcı olur.

Kontrol kapsamında;

• Pompa,

• Motor,

• Basınç ayarları,

• Kontrol paneli,

• Vanalar,

• Basınç göstergeleri

incelenir.

---

10. YANGIN POMPASI PERFORMANS KONTROLÜ

Yangın pompa grubunun performansının değerlendirilmesinde sistemin tasarım değerleri dikkate alınmalıdır.

Kontrol sırasında uygun ekipman ve yöntem kullanılarak;

• Basınç,

• Debi,

• Pompa çalışma durumu

değerlendirilebilir.

Ölçüm sonuçları sistemin tasarım/proje değerleri ve üretici verileriyle karşılaştırılmalıdır.

Yangın pompasının yalnızca çalışıyor olması, tek başına pompanın yeterli olduğu anlamına gelmez.

Pompanın gerekli çalışma noktasında gerekli debi ve basıncı sağlayıp sağlamadığı da değerlendirilmelidir.

---

11. SPRİNKLER SİSTEMİNİN KONTROLÜ

Sprinkler sisteminde;

• Sprinkler başlıkları,

• Borulama,

• Askı ve sabitlemeler,

• Vanalar,

• Alarm vanası,

• Test ve drenaj bağlantıları,

• Basınç göstergeleri

kontrol edilir.

Sprinkler başlıklarının önünün kapatılmamış olması ve fiziksel olarak zarar görmemiş olması önemlidir.

---

12. SPRİNKLER BAŞLIKLARININ KONTROLÜ

Sprinkler başlıklarında;

• Fiziksel hasar,

• Korozyon,

• Boyanma,

• Kirlenme,

• Uygunsuz müdahale,

• Önünün kapatılması

gibi durumlar kontrol edilir.

Sprinkler başlıklarının yerleşimi ve çevresindeki engeller de sistemin tasarımı kapsamında değerlendirilmelidir.

---

13. YANGIN HİDRANT SİSTEMİNİN KONTROLÜ

Hidrant sisteminde;

• Hidrant gövdesi,

• Hidrant vanaları,

• Kapaklar,

• Bağlantılar,

• Boru hattı,

• Basınç,

• Kaçaklar

kontrol edilir.

Hidrantların erişilebilir durumda olması ve önlerinin malzeme, araç veya başka engellerle kapatılmamış olması önemlidir.

---

14. YANGIN DOLAPLARININ KONTROLÜ

Yangın dolaplarında;

• Hortum,

• Lans/nozul,

• Vana,

• Dolap gövdesi,

• Cam/kapak,

• Bağlantılar,

• Erişilebilirlik

kontrol edilir.

Hortumun hasarlı veya kullanılamaz durumda olup olmadığı değerlendirilmelidir.

---

15. BORULAMA SİSTEMİNİN KONTROLÜ

Yangın tesisatı boruları;

• Korozyon,

• Kaçak,

• Deformasyon,

• Bağlantılar,

• Askı sistemleri,

• Sabitlemeler

açısından incelenir.

Boru tesisatının mekanik olarak güvenli şekilde sabitlenmiş olması önemlidir.

---

16. VANALARIN KONTROLÜ

Yangın söndürme sistemlerinde bulunan vanaların açık/kapalı konumlarının sistem tasarımına uygun olması gerekir.

Kontrol kapsamında;

• Vana fiziksel durumu,

• Açma-kapama fonksiyonu,

• Kilitleme sistemi,

• Konum göstergesi,

• Kaçak durumu

incelenebilir.

Sistemin çalışması için açık olması gereken bir vananın yanlışlıkla kapalı bulunması ciddi bir uygunsuzluk oluşturabilir.

---

17. BASINÇ GÖSTERGELERİNİN KONTROLÜ

Yangın tesisatında bulunan manometreler;

• Fiziksel durum,

• Okunabilirlik,

• Gösterge değeri,

• Bağlantılar

açısından kontrol edilir.

Gerekli durumlarda ölçüm cihazlarının kalibrasyon veya doğrulama durumları da değerlendirilmelidir.

---

18. TEST VE DRENAJ SİSTEMİNİN KONTROLÜ

Yangın söndürme tesisatında bulunan test ve drenaj bağlantıları sistemin kontrol ve bakım faaliyetleri açısından önemlidir.

Kontrol sırasında;

• Test vanaları,

• Drenaj bağlantıları,

• Test hattı,

• Vanalar,

• Bağlantılar

incelenir.

---

19. YANGIN SU DEPOSUNUN KONTROLÜ

Sistemde yangın su deposu bulunuyorsa;

• Depo fiziksel durumu,

• Su seviyesi,

• Kaçaklar,

• Korozyon,

• Bağlantılar,

• Emme hattı,

• Vana ve ekipmanlar

kontrol edilir.

Depo kapasitesinin sistem tasarımına uygunluğu proje ve teknik dokümanlar üzerinden değerlendirilmelidir.

---

20. YANGIN SÖNDÜRME TESİSATINDA FONKSİYON TESTLERİ

Sistemin yapısına göre;

• Yangın pompasının çalıştırılması,

• Jockey pompa fonksiyonu,

• Basınç düşümünde pompa devreye girme fonksiyonu,

• Test hattı,

• Hidrant,

• Yangın dolabı,

• Sprinkler alarm sistemi

uygun koşullarda test edilebilir.

Testlerin gerçekleştirilme şekli sistemin tasarımına ve ilgili standarda uygun olmalıdır.

---

21. YANGIN SÖNDÜRME TESİSATI PERİYODİK KONTROL RAPORU

Kontrol sonucunda düzenlenen raporda;

• İşletme bilgileri,

• Tesisatın bulunduğu bölüm,

• Sistem tipi,

• Pompa bilgileri,

• Pompa motor bilgileri,

• Yangın su deposu bilgileri,

• Sprinkler sistemi,

• Hidrant sistemi,

• Yangın dolapları,

• Boru tesisatı,

• Kontrol tarihi,

• Kullanılan mevzuat,

• Uygulanan standartlar,

• Ölçüm ve test sonuçları,

• Tespit edilen uygunsuzluklar,

• Fotoğraflar,

• Sonuç ve kanaat

yer almalıdır.

---

22. YANGIN SÖNDÜRME TESİSATINDA SIK KARŞILAŞILAN UYGUNSUZLUKLAR

Saha kontrollerinde;

• Yangın pompasının çalışmaması,

• Jockey pompa arızası,

• Pompa basıncının yetersiz olması,

• Vanaların kapalı olması,

• Vana kilitleme sistemlerinin bulunmaması,

• Borularda korozyon,

• Boru tesisatında kaçak,

• Hasarlı sprinkler başlıkları,

• Boyanmış sprinkler başlıkları,

• Önü kapatılmış sprinklerler,

• Hasarlı yangın hortumları,

• Hidrantlarda kaçak,

• Çalışmayan basınç göstergeleri,

• Yangın dolaplarının erişiminin engellenmesi,

• Su deposunda yetersiz su seviyesi,

• Pompa elektrik panosunda uygunsuzluklar

gibi durumlarla karşılaşılabilir.

---

23. PERİYODİK KONTROL VE BAKIM ARASINDAKİ FARK

Yangın söndürme tesisatının periyodik kontrolü ile bakım faaliyetleri birbirinden farklıdır.

Yangın pompasının bakımı → Bakım

Yangın pompasının çalışma ve performansının değerlendirilmesi → Periyodik kontrol

Hasarlı sprinkler başlığının değiştirilmesi → Bakım/onarım

Sprinkler başlıklarının fiziksel durumunun kontrol edilmesi → Periyodik kontrol

Yangın hortumunun değiştirilmesi → Bakım/onarım

Yangın dolabındaki hortum ve vananın durumunun kontrol edilmesi → Periyodik kontrol

Bu nedenle sistemde bakım yapılmış olması, periyodik kontrol ihtiyacını ortadan kaldırmaz.

---

24. YANGIN SÖNDÜRME TESİSATI PERİYODİK KONTROLÜNÜN FAYDALARI

Düzenli yapılan kontroller;

• Yangın anında sistemin çalışabilirliğinin değerlendirilmesine,

• Yangın pompası problemlerinin erken tespitine,

• Basınç ve debi yetersizliklerinin belirlenmesine,

• Sprinkler sistemindeki uygunsuzlukların tespitine,

• Hidrant ve yangın dolaplarının kontrol edilmesine,

• Boru ve vanalardaki problemlerin belirlenmesine,

• Yangın güvenliği seviyesinin artırılmasına

katkı sağlar.